Unit 16: Alveolar Fricatives

Unit 16 — Phụ âm xát lợi /s/ và /z/

Hai âm này có cùng vị trí và cách cấu âm, chỉ khác nhau ở độ rung của dây thanh.

Cách đặt lưỡi:

• Hai hàm răng gần khép, để hở một khe rất nhỏ.
• Đầu lưỡi nâng lên gần (không chạm) lợi trên — phần gồ phía sau răng cửa trên.
• Hai mép lưỡi áp vào răng hàm trên để khóa hơi.
• Luồng hơi đi qua khe hẹp tạo tiếng xì sắc, cao.

Rung thanh:

• /s/ — vô thanh, giống âm "x" trong tiếng Việt (xa, xinh).
• /z/ — hữu thanh: giữ nguyên khẩu hình /s/ nhưng rung dây thanh.

Thử thách lớn nhất với người Việt:

1. Tiếng Việt không có /z/ chuẩn (âm "d" miền Bắc gần nhưng không giống). Hãy đặt tay lên cổ họng — phải cảm nhận rung khi phát /z/.
2. Tiếng Việt không có phụ âm cuối /s/ và /z/ → người học hay nuốt mất đuôi cats, dogs, buses, làm mất số nhiều và thì ngữ pháp.

Mẹo luyện: Kéo dài /sssss/ → bật tiếng để chuyển thành /zzzzz/ mà không đổi lưỡi. Luôn phát rõ đuôi -s/-z ở cuối từ.