Engelse tongbrekers: 20 zinnen voor je uitspraak

Nederlanders en Vlamingen spreken vlot Engels, en juist daardoor blijven een paar klanken jarenlang half goed zitten. Niemand verbetert je nog als je „tink” zegt in plaats van think, of „bet” in plaats van bed. Engelse tongbrekers zijn een snelle manier om die klanken alsnog aan te pakken: één zin, vijf of zes keer dezelfde lastige klank, en je hoort direct of het lukt. Hieronder staan 20 zinnen, gegroepeerd per klank waar Nederlandstaligen mee worstelen, met de mondstand erbij, een oefenroutine in vier stappen en een ladder van makkelijk naar gemeen. Wil je eerst het grotere plaatje, begin dan bij de pagina over een nauwkeurige Engelse uitspraak.

Wat Engelse tongbrekers met je uitspraak doen

Uitspraak is geen kennis maar een beweging. Je weet allang dat de tong bij th tussen de tanden hoort. Het probleem is dat je mond bij normaal spreektempo terugvalt op de Nederlandse beweging. Een tongbreker zet precies daar druk op. Hij dwingt je om de nieuwe stand snel achter elkaar te herhalen, vaak afgewisseld met de klank waarmee je hem verwart.

Dat werkt alleen als je het goed doet. Een tongbreker snel en fout opzeggen is de fout oefenen. Begin dus langzaam, en zie tempo als iets wat vanzelf komt wanneer de klank klopt.

Tongbrekers voor de th

Het Nederlands heeft geen /θ/ (think) en geen /ð/ (this). We vervangen ze door een t of s, en de stemhebbende variant door een d: „dis” en „dat”. De oplossing is voor beide dezelfde: het puntje van de tong ligt los tegen de rand van de boventanden en mag zichtbaar zijn. De lucht stroomt ertussendoor, je tong sluit niets af. Bij /ð/ trilt je keel mee.

1. Thirty-three thirsty, thundering thoroughbreds thumped Mr. Thurber on Thursday.
2. The thirty-three thieves thought that they thrilled the throne throughout Thursday.
3. The sixth sick sheikh's sixth sheep's sick.

Zin 1 is lang maar eerlijk: alleen de stemloze /θ/, steeds aan het begin van een woord. In zin 2 komt de combinatie th + r erbij (three, thrilled, throne, throughout), waarbij de tong van de tanden naar achteren moet glijden. Zin 3 is de bekendste moeilijke zin van het Engels, omdat sixth eindigt op /ksθ/ en er meteen een /s/ op volgt. Je kunt hem meespreken met de video over de zieke sjeik en zijn schaap. De basis, met minimal pairs, staat in het artikel over de uitspraak van de Engelse th.

Tongbrekers tegen eindklankverscherping

In het Nederlands wordt een b, d of g aan het eind van een woord altijd stemloos: bed klinkt als „bet”, heb als „hep”. Die regel nemen we ongemerkt mee, en in het Engels verandert dat woorden. Bed wordt bet, bag wordt back, ride wordt right. De handigste correctie zit niet in de medeklinker maar in de klinker ervoor: voor een stemhebbende eindklank is de klinker duidelijk langer. Rek de klinker, en laat de laatste medeklinker zacht uitlopen zonder plofje.

4. Fred fed Ted bread, and Ted fed Fred bread.
5. A big black bug bit a big black dog on his big black nose.
6. A good cook could cook as many cookies as a good cook who could cook cookies.

In zin 4 eindigt bijna elk woord op /d/. Klinkt het als „Fret fet Tet bret”, dan zijn je klinkers te kort. Zin 5 zet big, bug en dog naast black: de /g/ is zacht, de /k/ hard. Zin 6 wisselt good en could af met cook. Dezelfde regel bepaalt hoe je uitgangen zegt, zoals in dogs of beds; dat lees je in het artikel over de uitspraak van de s in het meervoud.

Tongbrekers voor v/f en z/s

In een groot deel van Nederland klinken v en z aan het begin van een woord bijna als f en s: „feel” voor veel, „son” voor zon. In het Engels is dat verschil hard nodig: very is niet ferry, van is niet fan, zip is niet sip. Aan het woordeinde speelt hetzelfde: five eindigt op /v/, was en is op /z/. Test het met een vinger op je keel: bij /v/ en /z/ voel je trilling vanaf het eerste moment, bij /f/ en /s/ niet.

7. Vincent vowed vengeance very vehemently.
8. Five frantic frogs fled from fifty fierce fishes.
9. Zebras zig and zebras zag.
10. Fuzzy Wuzzy was a bear. Fuzzy Wuzzy had no hair. Fuzzy Wuzzy wasn't very fuzzy, was he?

Zin 7 heeft alleen /v/, zin 8 bijna alleen /f/. Het enige woord met een /v/ is five, en dat is precies het woord waar het misgaat. Zin 9 traint de /z/ aan het begin en het eind van zebras. In zin 10 zoemt de /z/ midden in fuzzy en aan het eind van was.

Tongbrekers voor /æ/ en /e/

Voor een Nederlands oor zijn bad en bed of man en men bijna hetzelfde. Onze korte e ligt tussen de twee Engelse klinkers in. Voor /æ/ zakt je kaak een stuk verder en gaat je mond wijd open, met de mondhoeken iets naar buiten. De /e/ is korter en geslotener.

11. Eleven benevolent elephants.
12. A black cat sat on a mat and ate a fat rat.
13. Ten men met a man with a bad bed.

Zin 11 bevat alleen /e/, zin 12 bijna alleen /æ/. Zin 13 is geen klassieker maar een oefenzin die de twee mengt: ten, men, met, bed tegenover man, bad. Leg een hand onder je kin; bij man en bad moet die duidelijk omlaag gaan. Meer paren vind je in het artikel over Engelse klinkers uitspreken.

Tongbrekers voor de Engelse r

Of je nu een keel-r of een rollende r hebt, de Engelse /r/ is geen van beide. De tong raakt niets aan: het puntje krult iets omhoog en naar achteren, de lippen zijn licht gerond, en in de keel schuurt niets.

14. Red lorry, yellow lorry.
15. Round and round the rugged rock the ragged rascal ran.

Zin 14 lijkt simpel en loopt bij de derde herhaling vast, omdat de tong bij /l/ het tandvlees raakt en bij /r/ juist niet. Zin 15 traint de r aan het begin van het woord, waar een keel-r het meest opvalt. De volledige mondstand staat in het artikel over de Engelse r uitspreken.

Tongbrekers voor de w

De Nederlandse w maak je met de boventanden tegen de onderlip. Voor Engelse oren klinkt dat als een v, waardoor wine op vine gaat lijken en west op vest. De Engelse /w/ is een lippenklank: tuit je lippen alsof je „oe” gaat zeggen en laat ze meteen los. Je tanden doen niet mee.

16. Wayne went to Wales to watch walruses.
17. Which wristwatches are Swiss wristwatches?
18. Whether the weather is warm, whether the weather is hot, we have to put up with the weather, whether we like it or not.

Kijk bij zin 16 in de spiegel: zie je je boventanden op je onderlip, dan zeg je een v. Zin 17 voegt de r toe (in wristwatches is de w stil en begin je met /r/) en de overgang van /sw/ in Swiss. Zin 18 combineert de /w/ met de stemhebbende th en is een goede afsluiter voor beide klanken.

Tongbrekers voor p, t en k met een pufje lucht

Dit is de minst bekende fout. Een Engelse p, t of k aan het begin van een beklemtoonde lettergreep krijgt een hoorbaar pufje lucht mee. De Nederlandse p, t en k hebben dat niet. Daardoor hoort een Engelstalige jouw pear soms als bear en jouw town als down. Houd een velletje papier voor je mond: bij pen, two en cat moet het bewegen.

19. Peter Piper picked a peck of pickled peppers.
20. Two tiny tigers take two taxis to town.

Spreek zin 19 mee met de video met de tongbreker over Peter Piper en let op het papiertje.

Oefenroutine: langzaam, in stukken, op tempo, opnemen

Tien minuten per dag is genoeg als je de volgorde aanhoudt. Kies per sessie één klank en hooguit twee zinnen.

1. Langzaam (2 minuten). Zeg de zin woord voor woord, overdreven duidelijk, voor de spiegel. Elke doelklank maak je bewust. Foutloos gaat voor vloeiend.
2. In stukken (3 minuten). Knip de zin in groepjes van twee of drie woorden: Five frantic frogs / fled from fifty / fierce fishes. Herhaal elk stuk vijf keer en bouw de zin van achteren op: eerst het laatste stuk, dan de laatste twee, dan alles. Zo oefen je het einde even vaak als het begin.
3. Shadowen op tempo (3 minuten). Nu heb je een voorbeeld nodig. Speel een opname af en spreek zin voor zin na, eerst op 0,75 en dan op normale snelheid. Neem ook het ritme over: woordjes als a, and en the blijven kort en zwak. Hoe dat naspreken werkt, lees je in de gids over de shadowingtechniek.
4. Opnemen en vergelijken (2 minuten). Neem de zin drie keer achter elkaar op en luister direct daarna naar het origineel. Let alleen op de klank van die dag. De derde herhaling laat zien of de stand houdt als je tong moe wordt.

Voor stap 3 kun je de les met tien Engelse tongbrekers om beter te leren spreken gebruiken. Andere oefenvormen, geordend per klank, staan op de pagina met uitspraakoefeningen voor Engels.

Ladder: van makkelijk naar gemeen

Ga pas een trede omhoog als een zin drie keer achter elkaar foutloos lukt.

• Trede 1, kort en één klank: Red lorry, yellow lorry; Eleven benevolent elephants; Zebras zig and zebras zag. Korte versjes van dit soort vind je ook tussen de Engelse video's voor kinderen, die langzaam en heel duidelijk gesproken zijn.
• Trede 2, één klank in een langere zin: Fred fed Ted bread; Wayne went to Wales; Vincent vowed vengeance; Two tiny tigers. Rustig oefenmateriaal op dit tempo staat bij de video's op niveau A2.
• Trede 3, twee klanken door elkaar: Five frantic frogs; Ten men met a man; Fuzzy Wuzzy; A big black bug.
• Trede 4, lang of met clusters: Peter Piper; Whether the weather; Round and round the rugged rock; The thirty-three thieves.
• Trede 5, de eindbazen: Which wristwatches are Swiss wristwatches? en The sixth sick sheikh's sixth sheep's sick.

Veelgemaakte fouten bij het oefenen

• Te snel te snel. Tempo verstopt fouten. Wordt thieves op volle snelheid „tieves”, dan zit je een trede te hoog.
• Alleen op het begin van het woord letten. Voor Nederlandstaligen zit de helft van de winst aan het eind: de /d/ in fed, de /g/ in big, de /v/ in five, de /z/ in was.
• Elk woord even zwaar maken. Engels wisselt beklemtoonde en zwakke lettergrepen af. Wie a, of en the voluit zegt, wordt traag en klinkt houterig.
• Alleen lezen, nooit luisteren. Zonder voorbeeld zeg je de zin met Nederlandse klanken en slijp je in wat je kwijt wilt.
• Jezelf niet opnemen. Je oor hoort wat je wilde zeggen. De opname laat horen wat je zei.

Van tongbreker naar echt Engels

Engelse tongbrekers zijn een prima warming-up, maar of je /θ/ echt een /θ/ was, hoor je zelf het slechtst. Op ShadowingEnglish oefen je shadowing met video, zin voor zin: je kiest de snelheid, herhaalt een zin zo vaak als je wilt en neemt jezelf op. De AI beoordeelt je uitspraak en analyseert elke afzonderlijke klank. Zo zie je meteen of think weer „tink” werd, of bed op „bet” eindigde en of je very met een f begon. Kies een van de video's hierboven, neem vandaag je eerste tongbreker op en vergelijk die opname over een week met een nieuwe.