Luyện nói tiếng Anh bằng Shadowing qua video: Language Acquisition: Crash Course Linguistics #12
Chọn chế độ luyện tập
Mỗi chế độ mở một phòng luyện tập toàn màn hình.
110 câu
Nếu các câu quá ngắn hoặc quá dài, hãy bấm Edit để chỉnh sửa.
1
Hi, I'm Taylor and welcome to Crash Course Linguistics!
Chào các bạn, tôi là Taylor và chào mừng các bạn đến với chương trình Crash Course Ngôn ngữ học!
2
What was your first word?
Từ đầu tiên bạn nói là gì?
3
Maybe it was ‘mama’ or ‘dada’ or some other family name, or ‘dog,’ or ‘ta’ for thank you.
Có lẽ đó là từ “mẹ” hay “bố”, hay một cái tên gọi khác trong gia đình, hoặc “chó”, hay “ta” để nói cảm ơn.
4
I’ve been told my first word was dada, so I was a super original baby.
Người ta nói rằng từ đầu tiên tôi nói là "bố ơi", vậy nên tôi là một đứa bé cực kỳ độc đáo.
5
Before a child says their first word, they’ve already had to learn lots of other language stuff.
Trước khi trẻ nói ra từ đầu tiên, chúng đã phải học rất nhiều điều khác về ngôn ngữ.
6
Babies need fine motor skills to control their mouth and hands, and their vocal tract isn’t even the right shape for making human speech when they’re tiny.
Trẻ sơ sinh cần kỹ năng vận động tinh để kiểm soát miệng và tay, đồng thời đường thanh quản của chúng thậm chí còn chưa có hình dạng phù hợp để tạo ra lời nói của con người khi chúng còn rất nhỏ.
7
There’s also a lot that has to happen in the brain before first words.
Cũng có rất nhiều điều phải diễn ra trong não bộ trước khi trẻ nói ra những từ đầu tiên.
8
This is why it takes around a year for a baby to say their first word, but you can leave your first lesson in a new language with half a dozen words.
Đây là lý do tại sao một em bé phải mất khoảng một năm để nói ra từ đầu tiên, trong khi bạn có thể rời buổi học đầu tiên của một ngôn ngữ mới với vốn từ vựng gồm khoảng sáu từ.
9
In this episode we’ll learn about language acquisition, both when we’re young and as we get older.
Trong tập này, chúng ta sẽ tìm hiểu về quá trình tiếp thu ngôn ngữ, cả khi chúng ta còn nhỏ và khi chúng ta lớn lên.
10
Learning a language isn’t like learning that the Moon orbits the Earth, one fact, and you're done.
[NHẠC CHỦ ĐẠO] Việc học một ngôn ngữ không giống như học rằng Mặt Trăng quay quanh Trái Đất, chỉ cần một sự thật là xong.
11
Instead it’s many, many tasks across all of the levels of language: phonology, morphology, syntax, semantics and so much more.
Thay vào đó, nó bao gồm rất nhiều nhiệm vụ ở tất cả các cấp độ của ngôn ngữ: âm vị học, hình thái học, cú pháp, ngữ nghĩa và nhiều lĩnh vực khác nữa.
12
There is a longstanding distinction in the research between the study of child language acquisition, and adult language acquisition.
Trong nghiên cứu, từ lâu đã có sự phân biệt giữa việc nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ của trẻ em và tiếp thu ngôn ngữ của người lớn.
13
Some linguists think these happen by entirely different processes, and some think they are almost the same process with some tweaks.
Một số nhà ngôn ngữ học cho rằng những hiện tượng này xảy ra theo các quá trình hoàn toàn khác nhau, trong khi những người khác cho rằng chúng gần như là cùng một quá trình chỉ với một vài điều chỉnh nhỏ.
14
We'll learn about both!
Chúng ta sẽ tìm hiểu về cả hai điều đó!
15
Let’s start in the womb.
Hãy bắt đầu từ trong bụng mẹ.
16
By 30 weeks in the womb, you can feel physical sound waves through the amniotic fluid.
Đến tuần thứ 30 trong bụng mẹ, thai nhi có thể cảm nhận được sóng âm vật lý xuyên qua dịch ối.
17
It’s a bit like listening to the radio with your head underwater: picking up the overall intonation rather than specific words.
Điều đó hơi giống như nghe đài khi đầu bạn đang ở dưới nước: bạn chỉ nắm được ngữ điệu chung chứ không nghe rõ từng từ cụ thể.
18
Shortly after birth, babies are more interested in language sounds than non-language sounds.
Ngay sau khi sinh, trẻ sơ sinh có xu hướng quan tâm đến các âm thanh ngôn ngữ hơn là các âm thanh không phải ngôn ngữ.
19
They also pay more attention to the voice of the person who gestated them and people who speak the same language than to other voices and languages.
Chúng cũng chú ý nhiều hơn đến giọng nói của người đã mang thai chúng và những người nói cùng ngôn ngữ, so với các giọng nói và ngôn ngữ khác.
20
Not long after that, babies with signed language around them pay more attention to signs.
Không lâu sau đó, những trẻ sơ sinh có ngôn ngữ ký hiệu xung quanh sẽ chú ý nhiều hơn đến các ký hiệu.
21
Babies are great at tuning into language.
Trẻ sơ sinh rất nhạy bén trong việc tiếp thu ngôn ngữ.
22
Of course, we can't ask a baby, "hey, what do you think about these two words?" Instead, studies of infants make use of one simple fact: babies pay a bit more attention when they notice something new.
Tất nhiên là chúng ta không thể hỏi một em bé rằng "này, bé nghĩ gì về hai từ này?". Thay vào đó, các nghiên cứu về trẻ sơ sinh dựa trên một sự thật đơn giản: trẻ sẽ chú ý nhiều hơn một chút khi nhận thấy có điều gì đó mới lạ.
23
We can tell if a baby is paying attention using a method called high-amplitude sucking.
Chúng ta có thể biết một em bé đang chú ý hay không bằng một phương pháp gọi là hút cường độ cao (high-amplitude sucking).
24
Babies suck faster on pacifiers when they're interested and slower when they're bored.
Trẻ sơ sinh bú núm vú giả nhanh hơn khi chúng hứng thú và chậm hơn khi chúng chán.
25
So if you give a baby a pacifier with a sensor in it, and then play "ba ba ba ba ba ba ba" over and over again, they'll eventually get bored and slow down.
Vì vậy, nếu bạn cho một em bé dùng núm vú giả có gắn cảm biến, sau đó liên tục phát âm thanh "ba ba ba ba ba ba ba", cuối cùng bé sẽ cảm thấy chán và phản ứng chậm lại.
26
If you switch the audio from "ba ba ba ba" to "pa pa pa pa", the baby starts sucking faster again.
Nếu bạn chuyển âm thanh từ "ba ba ba ba" sang "pa pa pa pa", em bé sẽ lại bắt đầu bú nhanh hơn.
27
That's how we know that they can hear a difference between those two sounds.
Đó là cách chúng ta biết rằng chúng có thể nghe thấy sự khác biệt giữa hai âm thanh đó.
28
They’ve learned phonemes!
Chúng đã học được các âm vị rồi!
29
Also, if a baby has typical hearing, they can distinguish between any two sounds that are relevant for any spoken language, up until around six to twelve months.
Ngoài ra, nếu một em bé có thính giác bình thường, chúng có thể phân biệt giữa bất kỳ hai âm thanh nào liên quan đến bất kỳ ngôn ngữ nói nào, cho đến khoảng sáu đến mười hai tháng tuổi.
30
Around that age, babies lose the ability to distinguish between sounds that aren't relevant for any languages they're exposed to, which helps them pay attention only to the parts that are important.
Vào độ tuổi đó, trẻ sơ sinh mất đi khả năng phân biệt những âm thanh không liên quan đến bất kỳ ngôn ngữ nào chúng tiếp xúc, điều này giúp chúng chỉ tập trung vào những phần quan trọng.
31
After babies begin to figure out how their hands and mouths work, they start babbling.
Sau khi trẻ sơ sinh bắt đầu làm chủ được cách vận dụng bàn tay và miệng của mình, chúng sẽ bắt đầu phát ra những tiếng líu bì.
32
Babbling is what you might think of as classic baby talk: long, repetitive sequences of nonsense syllables.
Vọng ngữ là thứ bạn có thể nghĩ đến như là cách nói chuyện cổ điển của trẻ sơ sinh: những chuỗi âm tiết vô nghĩa dài và lặp đi lặp lại.
33
Babies who are exposed to signed languages, whether they're deaf or hearing children of deaf adults, also babble by making reduced versions of signs.
Những trẻ sơ sinh được tiếp xúc với ngôn ngữ ký hiệu, dù là trẻ điếc hay trẻ nghe được có cha mẹ điếc, cũng sẽ phát ra tiếng bập bẹ thông qua việc tạo ra các phiên bản rút gọn của các ký hiệu.
34
The cutesy way that older people address children is called child directed speech.
Cách nói đáng yêu mà người lớn tuổi dùng để nói chuyện với trẻ em được gọi là lời nói hướng đến trẻ em.
35
In some cultures, child directed speech is very distinct from the kind directed at people one's own age.
Trong một số nền văn hóa, cách nói chuyện với trẻ em rất khác biệt so với cách nói chuyện với những người cùng độ tuổi.
36
In other cultures, they are more similar.
Ở những nền văn hóa khác, chúng lại có nhiều điểm tương đồng hơn.
37
But in both cases, kids learn language just fine!
Nhưng trong cả hai trường hợp, trẻ em đều học ngôn ngữ một cách hoàn toàn bình thường!
38
Kids generally say their first word or two around one year of age.
Trẻ em thường nói được một hoặc hai từ đầu tiên vào khoảng một tuổi.
39
There's a lot of variation in this age, though, and it also depends on how eager the adults are.
Tuy nhiên, độ tuổi này có rất nhiều sự khác biệt, và nó cũng phụ thuộc vào mức độ nhiệt tình của những người lớn.
40
Easy syllables like mama, nana, baba, papa, dada, and tata are names for family members in many unrelated languages, suggesting that a lot of people want their babies’ babbles to be meaningful.
Những âm tiết dễ phát như mama, nana, baba, papa, dada và tata là tên gọi cho các thành viên gia đình trong nhiều ngôn ngữ không liên quan với nhau, điều này cho thấy rất nhiều người muốn những tiếng bập bẹ của trẻ có ý nghĩa.
41
Even if you're more cautious, however, eventually toddlers are definitely in the one word phase.
Tuy nhiên, ngay cả khi bạn cẩn thận hơn, cuối cùng trẻ mới biết đi chắc chắn sẽ bước vào giai đoạn nói một từ.
42
When a child systematically uses one word plus one gesture, such as grabbing and saying “cookie” to indicate they want a cookie, it means they’re almost into the two word phase, where they’ll say “want cookie.” These milestones might not get the spotlight on social media, but they mark real progress in language acquisition.
Khi một trẻ em có hệ thống sử dụng một từ kết hợp với một cử chỉ, ví dụ như vừa nắm lấy vừa nói “bánh quy” để thể hiện rằng trẻ muốn ăn bánh quy, điều đó có nghĩa là trẻ sắp bước vào giai đoạn nói hai từ, khi trẻ sẽ nói “muốn bánh quy”. Những cột mốc phát triển này có thể không nhận được nhiều sự chú ý trên mạng xã hội, nhưng chúng đánh dấu sự tiến bộ thực sự trong quá trình tiếp nhận ngôn ngữ của trẻ.
43
Let’s visit the thought bubble to see some more language learning in action.
Hãy cùng ghé thăm khung suy nghĩ để xem thêm một số hoạt động học ngôn ngữ đang diễn ra nhé.
44
Are you ready to do a linguistics experiment? Okay.
Bạn đã sẵn sàng tham gia một thí nghiệm ngôn ngữ học chưa? Được rồi.
45
This is a wug.
Đây là một con wug.
46
Now there is another one.
Bây giờ lại có thêm một cái nữa.
47
There are two of them.
Có hai cái đó.
48
There are two… If you said ‘wugs’, congratulations!
Có hai… Nếu bạn nói “wugs”, thì xin chúc mừng bạn!
49
You’re doing as well as a toddler acquiring English.
Bạn đang tiến triển tốt không kém một đứa trẻ mới biết đi đang học tiếng Anh.
50
Before the wug test was introduced, many researchers hypothesized that children learn language by mimicking the people around them.
Trước khi bài kiểm tra wug được giới thiệu, nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng trẻ em học ngôn ngữ bằng cách bắt chước những người xung quanh.
51
And it's true that input is important.
Và đúng là đầu vào rất quan trọng.
52
But wugs are imaginary creatures that children have never encountered before, and yet they still know how to form the plural of them.
Nhưng wug là những sinh vật tưởng tượng mà trẻ em chưa từng gặp trước đây, thế nhưng chúng vẫn biết cách tạo dạng số nhiều của từ này.
53
This shows that kids must have figured out generalizations, or rules, about how language works, without ever being taught them rules that they can also apply to new words.
Điều này cho thấy trẻ em chắc hẳn đã tự hình thành những sự khái quát hóa, hay những quy tắc về cách ngôn ngữ hoạt động, mà không bao giờ được dạy những quy tắc đó — những quy tắc mà chúng cũng có thể áp dụng cho các từ mới.
54
The wug test was created in 1958 by Jean Berko Gleason, along with a host of other imaginary creatures like luns, tors, and gutches.
Bài kiểm tra wug được tạo ra vào năm 1958 bởi Jean Berko Gleason, cùng với rất nhiều sinh vật tưởng tượng khác như luns, tors và gutches.
55
Kids can deduce for themselves how to fit all of them into a sentence, just like you do when you learn or make up a new word.
Trẻ em có thể tự mình suy luận cách đặt tất cả những từ đó vào một câu, giống như cách bạn làm khi học hoặc tự tạo ra một từ mới.
56
Kids don't just absorb language verbatim from the older people around them, the way you might download the full text of a dictionary onto your phone.
Trẻ em không chỉ tiếp thu ngôn ngữ một cách nguyên văn từ những người lớn xung quanh, giống như cách bạn có thể tải toàn bộ nội dung của một cuốn từ điển về điện thoại của mình.
57
We each figure it out, and reconstruct it as a system inside our heads.
Mỗi người chúng ta tự tìm hiểu và xây dựng lại nó thành một hệ thống trong đầu mình.
58
That’s how language changes each generation.
Đó là cách ngôn ngữ thay đổi qua mỗi thế hệ.
59
Thanks, Thought Bubble!
Cảm ơn, Thought Bubble!
60
Language acquisition doesn’t happen in a straight line of improvement.
Việc tiếp thu ngôn ngữ không diễn ra theo một đường thẳng của sự tiến bộ liên tục.
61
Children can learn a rule and then overextend it.
Trẻ em có thể học một quy tắc và sau đó áp dụng quy tắc đó một cách quá rộng.
62
A very young child might say ‘went’, and then learn the rule that past tense is shown with the morpheme -ed, like with danced and jumped.
Một đứa trẻ rất nhỏ có thể nói “went”, sau đó học được quy tắc rằng thì quá khứ được thể hiện bằng hình vị -ed, ví dụ như trong từ danced và jumped.
63
Then the child might go from saying ‘went’ to ‘goed.’ It looks like they’re going backward, but they’ve actually learned a new rule!
Sau đó, đứa trẻ có thể chuyển từ nói “went” sang “goed”. Có vẻ như chúng đang lùi lại, nhưng thực ra chúng vừa học được một quy tắc ngữ pháp mới!
64
But in general, children follow a similar set of milestones within a range of ages, from paying attention and babbling all the way up to levels of double meaning, tact, and formal situations.
Nhưng nhìn chung, trẻ em đều trải qua một loạt các cột mốc phát triển tương tự trong một khoảng độ tuổi nhất định, từ việc chú ý và bi bô nói cho đến các cấp độ hiểu nghĩa kép, sự khéo léo trong giao tiếp và cách ứng xử trong các tình huống trang trọng.
65
These milestones are why linguists often talk about a critical period when it comes to learning language for the first time.
Những cột mốc này là lý do tại sao các nhà ngôn ngữ học thường nói về một giai đoạn quan trọng khi học ngôn ngữ lần đầu tiên.
66
However, linguists are still debating about exactly how long the critical period lasts, since we learn different parts of language at different times.
Tuy nhiên, các nhà ngôn ngữ học vẫn đang tranh luận về thời gian chính xác của giai đoạn quan trọng này, vì chúng ta học các phần khác nhau của ngôn ngữ vào những thời điểm khác nhau.
67
Our ear for sounds is established pretty early, but complicated features like relative clauses take several years to learn, and we learn new words our whole lives!
Khả năng phân biệt âm thanh của chúng ta được hình thành khá sớm, nhưng những cấu trúc phức tạp như mệnh đề quan hệ lại phải mất nhiều năm để học, và chúng ta học từ mới suốt cả cuộc đời!
68
Exposure to at least one language in infancy provides the foundation that lets you acquire more advanced language skills and additional languages later in life.
Việc tiếp xúc với ít nhất một ngôn ngữ trong thời kỳ sơ sinh tạo nền tảng giúp bạn có được những kỹ năng ngôn ngữ nâng cao hơn và các ngôn ngữ khác sau này trong cuộc sống.
69
Of course, it would be highly unethical to deliberately raise a child without language for research.
Tất nhiên, việc cố ý nuôi dạy một đứa trẻ không được tiếp xúc ngôn ngữ chỉ nhằm mục đích nghiên cứu là hành vi cực kỳ vô đạo đức.
70
But some unfortunate real life situations have given linguists insight into the critical period.
Tuy nhiên, một số tình huống đáng tiếc trong đời thực đã cho các nhà ngôn ngữ học cái nhìn sâu sắc về giai đoạn quan trọng này.
71
For instance, when deaf babies are raised with access to a signed language from a very young age, they follow the same developmental stages as their hearing peers.
Ví dụ, khi trẻ sơ sinh điếc được nuôi dưỡng với điều kiện tiếp cận ngôn ngữ ký hiệu từ rất sớm, chúng sẽ trải qua các giai đoạn phát triển giống hệt như những bạn bè cùng trang lứa có khả năng nghe.
72
From that solid foundation of a language they have complete access to, they can learn further languages, including spoken or written language.
Từ nền tảng vững chắc của một ngôn ngữ mà họ có thể tiếp cận hoàn toàn, họ có thể học thêm các ngôn ngữ khác, bao gồm cả ngôn ngữ nói hoặc ngôn ngữ viết.
73
But because of prejudice against deaf people, some deaf babies are raised without a signed language, and taught only spoken language that they can't fully access.
Nhưng do định kiến đối với người điếc, một số trẻ sơ sinh bị điếc được nuôi lớn mà không có ngôn ngữ ký hiệu, và chỉ được dạy ngôn ngữ nói mà các em không thể tiếp cận đầy đủ.
74
Many don't start learning a signed language until later childhood, adolescence, or adulthood.
Nhiều người không bắt đầu học ngôn ngữ ký hiệu cho đến khi vào cuối thời thơ ấu, tuổi vị thành niên hoặc tuổi trưởng thành.
75
And their earlier language deprivation results in cognitive difficulties for the remainder of their lives.
Và sự thiếu hụt ngôn ngữ trong giai đoạn đầu của họ dẫn đến những khó khăn về nhận thức trong suốt phần đời còn lại.
76
But as long as children are exposed to an accessible language, they do a great job with multiple languages.
Nhưng miễn là trẻ em được tiếp xúc với một ngôn ngữ dễ tiếp cận, chúng sẽ học rất tốt nhiều ngôn ngữ cùng lúc.
77
In fact, there’s no cognitive limit to how many languages a child can learn during the critical period!
Trên thực tế, không có giới hạn nhận thức nào về số lượng ngôn ngữ mà một đứa trẻ có thể học trong giai đoạn nhạy cảm!
78
So if a family lives in Malaysia and one of the parents also speaks Russian, their child will easily learn both parents' languages.
Vì vậy, nếu một gia đình sống ở Malaysia và một trong hai người bố hoặc mẹ cũng nói tiếng Nga, thì con của họ sẽ dễ dàng học được cả hai ngôn ngữ của bố và mẹ.
79
And if they move to Mexico when she’s in preschool, she’ll pick up Spanish, too.
Và nếu họ chuyển đến Mexico khi con bé đang đi học mẫu giáo, thì con bé cũng sẽ học được tiếng Tây Ban Nha.
80
The situation is more varied when it comes to learning additional languages at later ages.
Tình hình sẽ đa dạng hơn khi nói đến việc học thêm các ngôn ngữ khác ở độ tuổi lớn hơn.
81
On the one hand, we can learn a second, third, or more languages by scaffolding off languages we already know, and our teachers can use our existing language to explain things.
Một mặt, chúng ta có thể học ngôn ngữ thứ hai, thứ ba hoặc nhiều ngôn ngữ hơn nữa bằng cách dựa trên những ngôn ngữ mà chúng ta đã biết, và giáo viên có thể sử dụng ngôn ngữ hiện có của chúng ta để giải thích các nội dung.
82
That's why you don’t see older language learners babbling for a year in Italian classes before figuring out that mom is “mamma”.
Đó là lý do tại sao bạn không thấy những người học ngôn ngữ lớn tuổi hơn lúng túng nói bậy bạ trong cả một năm học lớp tiếng Ý trước khi nhận ra rằng từ “mẹ” là “mamma”.
83
Plus, we’ve developed our fine-motor skills, and it's way faster to learn how to read in a new language if you've already learned in a language you know.
Thêm vào đó, chúng ta đã phát triển kỹ năng vận động tinh, và việc học đọc một ngôn ngữ mới sẽ nhanh hơn rất nhiều nếu bạn đã biết cách đọc bằng một ngôn ngữ mà bạn thông thạo.
84
On the other hand, the grammar of your existing languages can also influence your learning.
Mặt khác, ngữ pháp của các ngôn ngữ bạn đang biết cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình học của bạn.
85
If you’re an English speaker learning to say ‘purple rabbit’ in Italian, you might have a tough time remembering that in Italian it’s ‘rabbit purple.’ When your existing language skills influence the learning process in a new language, this is known as language transfer.
Nếu bạn là người nói tiếng Anh đang học cách nói “con thỏ màu tím” bằng tiếng Ý, bạn có thể sẽ gặp khó khăn khi nhớ rằng trong tiếng Ý, cụm từ này lại là “thỏ tím”. Khi các kỹ năng ngôn ngữ hiện có của bạn ảnh hưởng đến quá trình học một ngôn ngữ mới, hiện tượng này được gọi là chuyển giao ngôn ngữ.
86
And babies are lucky--they just get to lie around all day and learn language and have other people take care of them!
Và những đứa bé thật may mắn – chúng chỉ được nằm nghỉ suốt ngày, học ngôn ngữ và được người khác chăm sóc!
87
As we get older, we have other priorities.
Khi chúng ta già đi, chúng ta có những ưu tiên khác.
88
So, like with any skill, we're going to learn different amounts depending on how much time we spend practicing.
Vì vậy, cũng giống như bất kỳ kỹ năng nào, mức độ học hỏi của chúng ta sẽ khác nhau tùy thuộc vào thời gian chúng ta dành để luyện tập.
89
Luckily, there are some things that help adult language learners.
May mắn thay, có một số yếu tố hỗ trợ người học ngôn ngữ là người lớn.
90
The first is motivation to want to learn the language.
Yếu tố đầu tiên là động lực muốn học ngôn ngữ.
91
The second is that it fits with your larger identity and goals.
Điều thứ hai là nó phù hợp với bản sắc và các mục tiêu lớn hơn của bạn.
92
You might really want to learn Japanese to watch your favorite anime, but never make it through an exercise workbook.
Bạn có thể thực sự muốn học tiếng Nhật để xem bộ anime yêu thích của mình, nhưng lại không bao giờ hoàn thành được cuốn bài tập.
93
If your teacher gave you anime translation exercises, your motivation and goals would line up and make you way more likely to finish the class.
Nếu giáo viên cho bạn những bài tập dịch anime, thì động lực và mục tiêu của bạn sẽ đồng nhất với nhau, khiến bạn có nhiều khả năng hoàn thành khóa học hơn rất nhiều.
94
There are many different ways to learn language.
Có rất nhiều cách khác nhau để học ngôn ngữ.
95
Learning one language at home and a second through formal schooling is a path that's over-represented in the research, but actually an anomaly, both in the world today and across human history.
Việc học một ngôn ngữ ở nhà và một ngôn ngữ khác thông qua trường lớp chính quy là một con đường được đề cập quá nhiều trong các nghiên cứu, nhưng thực tế lại là một trường hợp bất thường, cả trong thế giới hiện nay và xuyên suốt lịch sử loài người.
96
Instead, many people start learning another language in mid- to late- childhood or adolescence outside of formal schooling.
97
People who learn and retain multiple languages are bi- or multilingual.
Những người học và giữ được nhiều ngôn ngữ là những người song ngữ hoặc đa ngữ.
98
Some people use different languages in different domains, like at home versus at work, or with friends versus in public.
Một số người sử dụng các ngôn ngữ khác nhau trong các lĩnh vực khác nhau, ví dụ như ở nhà so với ở nơi làm việc, hoặc khi nói chuyện với bạn bè so với khi ở nơi công cộng.
99
In fact, they might end up with domain-specific vocabulary words that they only know in one language.
Trên thực tế, họ có thể sẽ có những từ vựng chuyên ngành mà họ chỉ biết ở một ngôn ngữ duy nhất.
100
Maybe you’re multilingual but can only read one of the languages you speak, or maybe you grew up with a language that you understand but you can’t speak easily, which is known as receptive bi- or multilingualism.
Có thể bạn là người đa ngôn ngữ nhưng chỉ có thể đọc được một trong những ngôn ngữ mà bạn nói, hoặc có thể bạn lớn lên với một ngôn ngữ mà bạn hiểu nhưng không thể nói một cách trôi chảy, điều này được gọi là đa ngôn ngữ tiếp nhận.
101
In contrast, other multilingual people might be around others with the same set of languages and constantly mix and move between them, which is a type of code-switching.
Ngược lại, những người đa ngôn ngữ khác có thể thường xuyên tiếp xúc với những người có cùng bộ ngôn ngữ và liên tục pha trộn, chuyển đổi giữa các ngôn ngữ đó, đây là một dạng chuyển đổi mã ngôn ngữ.
102
Just as there are many languages in the world, there are many ways to be multilingual.
Cũng như có rất nhiều ngôn ngữ trên thế giới, có rất nhiều cách để trở thành người đa ngôn ngữ.
103
One of those ways involves knowing a heritage language, which is a broad term for any language that you have a family connection to that isn't also the dominant language of your current community.
Một trong những cách đó là thông thạo ngôn ngữ di sản, một thuật ngữ chung chỉ bất kỳ ngôn ngữ nào có mối liên hệ với gia đình bạn mà không phải là ngôn ngữ phổ biến của cộng đồng nơi bạn đang sống.
104
It may be a language that you still know quite well, a language you have some knowledge of, or an ancestral language that you haven't been connected with for several generations.
Đó có thể là một ngôn ngữ mà bạn vẫn còn biết khá rõ, một ngôn ngữ mà bạn có một chút kiến thức, hoặc một ngôn ngữ tổ tiên mà bạn đã không có mối liên hệ với nó trong nhiều thế hệ.
105
Sometimes people lose touch with a heritage language because their parents were pressured, implicitly or explicitly, to not speak it with them.
Đôi khi mọi người mất kết nối với ngôn ngữ di sản vì cha mẹ họ chịu áp lực, dù là ngầm hay rõ ràng, để không nói ngôn ngữ đó với con mình.
106
But research has now shown that it's actually great for kids to grow up with several languages.
Nhưng hiện nay các nghiên cứu đã cho thấy rằng thực tế việc trẻ lớn lên với nhiều ngôn ngữ là rất tốt.
107
Regardless of how or at what age you do it, learning languages is a great way of understanding more about how language works and being able to connect with more people.
Dù bạn học bằng cách nào hay ở độ tuổi nào, học ngôn ngữ là một cách tuyệt vời để hiểu rõ hơn về cách ngôn ngữ hoạt động và giúp bạn kết nối với nhiều người hơn.
108
See you next time, when we cover how languages change over time!
Hẹn gặp lại vào lần tới, khi chúng ta sẽ tìm hiểu về cách ngôn ngữ thay đổi theo thời gian!
109
Thanks for watching this episode of Crash Course Linguistics.
Cảm ơn các bạn đã xem tập này của chương trình Crash Course Ngôn ngữ học.
110
If you want to help keep all Crash Course free for everybody, forever, you can join our community on Patreon.
Nếu bạn muốn giúp giữ cho tất cả các nội dung của Crash Course luôn miễn phí cho mọi người, mãi mãi, bạn có thể tham gia cộng đồng của chúng tôi trên Patreon.
Tải Ứng Dụng
Mọi thứ bạn cần để nói trôi chảy
Chấm điểm AIChấm từng câu nói
Luyện IPAThành thạo mọi âm
Từ vựngMở rộng vốn từ
Game Từ vựngHọc qua chơi
Cùng kênh
C11
Remembering and Forgetting: Crash Course Psychology #14
Daily ConversationUniversity Students
B21
Crash Course US History Preview
Daily ConversationUniversity Students
C1What's all the Yellen About? Monetary Policy and the Federal Reserve: Crash Course Economics #10
Daily ConversationUniversity Students
C15
How Geologists Can Tell if the World is Warming : Crash Course Geology #23
Daily ConversationUniversity Students
B210
Crash Course Sex Ed Preview
Daily ConversationUniversity StudentsWorking Adults
C12
Meet Your Master - Getting to Know Your Brain: Crash Course Psychology #4
Daily ConversationUniversity Students
C12
Derivatives: Crash Course Physics #2
Daily ConversationUniversity Students
C13
Introduction to Astronomy: Crash Course Astronomy #1
Daily ConversationUniversity Students
C13
Indus Valley Civilization: Crash Course World History #2
Daily ConversationUniversity Students
B22
Ancient Egypt: Crash Course World History #4
Daily ConversationHigh School StudentsUniversity Students
C12
What is Engineering?: Crash Course Engineering #1
Business EnglishUniversity StudentsWorking Adults
B22
The Persians & Greeks: Crash Course World History #5
Cambridge Exam PrepHigh School StudentsUniversity Students
C13
The Secret to Business Writing: Crash Course Business - Soft Skills #3
Business EnglishUniversity StudentsWorking Adults
C12
Supervised Learning: Crash Course AI #2
Business EnglishUniversity StudentsWorking Adults
C1Why Are US Politics Today So Divisive?: Crash Course US Government #1
Daily ConversationUniversity Students
B22
Where Do Diamonds Come From?: Crash Course Geology #8
IELTS PrepTOEFL PrepCambridge Exam Prep
C11
Tissues, Part 1: Crash Course Anatomy & Physiology #2
Cambridge Exam PrepUniversity StudentsWorking Adults
C11
Psychological Research: Crash Course Psychology #2
Daily ConversationUniversity Students
C14
Writing Systems: Crash Course Linguistics #16
Cambridge Exam PrepUniversity StudentsWorking Adults
C13
Where Did Democracy Come From, and Does It Still Work?
IELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
FOR YOU
Video gợi ý
C176
35 câu
SEtalk: What a Second Language Does to Your Brain
American AccentIELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
C11
97 câu
Pragmatics: Crash Course Linguistics #6
IELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
C12
233 câu
Are we WRONG about most FAMOUS LINGUISTICS experiment??
American AccentIELTS PrepTOEFL PrepCambridge Exam Prep
![[Audio] Cambridge Vocabulary For Ielts With Answers - 05 2a](https://img.youtube.com/vi/PhG57tdJzQw/mqdefault.jpg)
B237
32 câu
[Audio] Cambridge Vocabulary For Ielts With Answers - 05 2a
IELTS PrepCambridge Exam PrepUniversity Students
C17
872 câu
Advance English Learning | The Mechanics of Fast Speech: Assimilation, Elision, and Intrusion
IELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
C15
48 câu
Linguistic Relativity: How Language Shapes Thought
IELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
C14
69 câu
Steven Pinker: Linguistics as a Window to Understanding the Brain | Big Think
IELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
C12
69 câu
TOEFL Listening Practice | Lecture | Learning a Foreign Language
TOEFL PrepUniversity Students
C16
118 câu
How Language Shapes the Way We Think • Professor Lera Boroditsky • Duocon 2022
IELTS PrepTOEFL PrepUniversity Students
C11
102 câu
Contemporary Topics 1 Unit 2 LINGUISTICS A time to learn
Daily ConversationUniversity Students
B21
22 câu
How to Learn Any Language in 6 Months: My 4-Step Polyglot Formula
Daily ConversationUniversity StudentsWorking Adults
Giới thiệu bài học này
Trong bài học này, bạn sẽ khám phá quá trình tiếp nhận ngôn ngữ từ giai đoạn trẻ nhỏ đến khi trưởng thành. Chúng ta sẽ tìm hiểu về cách trẻ em và người lớn học ngôn ngữ khác nhau, cũng như các giai đoạn phát triển quan trọng trong việc sử dụng từ ngữ. Bạn sẽ thấy rằng việc luyện nói tiếng anh không chỉ đơn thuần là việc học từ vựng, mà còn là sự kết hợp của nhiều yếu tố như phát âm, ngữ pháp và nghĩa. Hãy chuẩn bị để thực hành và phát triển khả năng giao tiếp của bạn thông qua các kỹ thuật như shadow speech.
Từ vựng và cụm từ quan trọng
- tiếp nhận ngôn ngữ - language acquisition
- phát âm - phonology
- ngữ pháp - syntax
- ngữ nghĩa - semantics
- bập bẹ - babbling
- các âm tiết - phonemes
- luyện nói - practice speaking
- phần mềm shadowing - shadowing software
Mẹo thực hành
Để tận dụng tối đa các bài học từ video này, bạn có thể áp dụng phương pháp shadow speak trong việc luyện nói tiếng anh. Đầu tiên, hãy nghe kỹ từng câu nói và chú ý đến tốc độ cũng như ngữ điệu. Do ngôn ngữ trẻ em thường có nhịp điệu và cách phát âm đặc trưng, việc này sẽ giúp bạn nắm bắt mô hình ngôn ngữ tốt hơn.
Bạn cũng nên thử lặp lại ngay sau khi nghe, sử dụng kỹ thuật shadowing, để cải thiện sự lưu loát của mình. Hãy di chuyển theo các âm tiết và từ vựng mà bạn đã học, ví dụ như từ "mama", "dada" hay các từ khác giúp tạo ra sự liên kết với ngữ cảnh. Nếu bạn sử dụng phần mềm shadowing, hãy chọn phần đoạn ngắn để dễ dàng theo dõi.
Cuối cùng, đừng ngại thực hành với những từ và cụm từ mới. Việc tạo ra những câu đơn giản như “tôi muốn bánh quy” sẽ giúp bạn bước vào giai đoạn phát triển ngôn ngữ tiếp theo một cách tự tin hơn. Hãy nhớ rằng quá trình học ngôn ngữ là từng bước một, vì vậy kiên nhẫn và thực hành thường xuyên sẽ mang lại kết quả tích cực nhất!
Ngữ pháp trong video
Những cấu trúc người nói dùng nhiều nhất, kèm đúng cụm từ trong video:
| Cấu trúc | Trong video |
|---|---|
| Câu bị động be + quá khứ phân từ — nhấn vào việc xảy ra, không phải người làm | I've been told · are exposed · is called |
| Thì hiện tại hoàn thành have/has + quá khứ phân từ — việc đã xảy ra nhưng còn liên quan đến hiện tại | I've been told · they've already had · They've learned |
| Mệnh đề quan hệ who / which + mệnh đề — thêm thông tin về người hoặc vật | person who gestated · People who learn · them, which is |
Phương Pháp Shadowing Là Gì?
Shadowing là kỹ thuật học ngôn ngữ có cơ sở khoa học, ban đầu được phát triển cho chương trình đào tạo phiên dịch viên chuyên nghiệp và được phổ biến rộng rãi bởi nhà đa ngôn ngữ học Dr. Alexander Arguelles. Nguyên lý cốt lõi đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả: bạn nghe tiếng Anh của người bản xứ và lặp lại to ngay lập tức — như một "cái bóng" (shadow) đuổi theo người nói với độ trễ chỉ 1–2 giây. Khác với luyện ngữ pháp hay học từ vựng bị động, Shadowing buộc não bộ và cơ miệng phải đồng thời xử lý và tái tạo ngôn ngữ thực tế. Các nghiên cứu khoa học xác nhận phương pháp này cải thiện đáng kể phát âm, ngữ điệu, nhịp điệu, nối âm, kỹ năng nghe và độ lưu loát khi nói — đặc biệt hiệu quả cho người luyện IELTS Speaking và muốn giao tiếp tiếng Anh tự nhiên như người bản ngữ.