Quá khứ đơn: -ed, did / didn't

Thì quá khứ đơn với động từ có quy tắc: thêm -ed (worked, played) — giống nhau với mọi chủ ngữ, không còn chuyện thêm -s cho he / she / it. Câu phủ định và câu hỏi dùng trợ động từ did / didn't, còn động từ chính quay về nguyên mẫu.

Didn't = did not (dạng đầy đủ dùng khi viết trang trọng hoặc khi nhấn mạnh). Động từ be không đi với did — nó có dạng quá khứ riêng là was / were (xem bài “Động từ be”). Nhiều động từ thông dụng không thêm -ed (go → went, see → saw) — xem bài “Quá khứ đơn (động từ bất quy tắc)”.

💡Did đã mang nghĩa quá khứ, nên động từ sau did / didn't không thêm -ed: Did you call? (không: Did you called?), I didn't watch it (không: didn't watched). Giống như sau does không thêm -s.

Không gấp đôi w, x, y: show → showed, fix → fixed. Chữ l cuối sau một nguyên âm không nhấn: tiếng Anh-Anh gấp đôi (travelled, cancelled), tiếng Anh-Mỹ thì không (traveled, canceled) — cả hai đều đúng. Chú ý: pay → paid, say → said là ngoại lệ về chính tả.

Chỉ nhóm đầu (sau /t/, /d/) mới thêm âm tiết. Worked /wɜːkt/ và played /pleɪd/ vẫn chỉ là một âm tiết.

💡Người Việt hay nuốt âm cuối, nên “I worked” nghe thành “I work” — người nghe không biết bạn đang nói về quá khứ. Hãy bật rõ /t/ hoặc /d/ ở cuối, nhưng đừng đọc thành “work-ed” với mọi động từ. Khi từ sau bắt đầu bằng nguyên âm thì nối âm: worked‿at → /wɜːk tæt/.

1. Việc đã xảy ra và đã kết thúc tại một thời điểm trong quá khứ — thời điểm được nói ra, hoặc cả hai người đều hiểu là lúc nào

• I called my mum last night.

  Tối qua tôi gọi điện cho mẹ.

• We moved to Hue in 2019.

  Chúng tôi chuyển vào Huế năm 2019.

• Did you enjoy the film?

  Bạn có thích bộ phim không? (bộ phim vừa xem — thời điểm đã rõ)

2. Một chuỗi việc nối tiếp nhau — dùng khi kể chuyện

• She opened the door, looked around and smiled.

  Cô ấy mở cửa, nhìn quanh rồi mỉm cười.

• I finished work, walked to the station and waited for the train.

  Tôi làm xong, đi bộ ra ga rồi đợi tàu.

3. Thói quen hoặc tình trạng trong quá khứ — nay đã qua

• When I was a kid, I played football every afternoon.

  Hồi nhỏ chiều nào tôi cũng đá bóng.

• My grandparents lived in the countryside for forty years.

  Ông bà tôi đã sống ở quê bốn mươi năm. (giờ không còn sống ở đó)

Thói quen trong quá khứ còn có cách nói used to — xem bài “Used to”.

• yesterday, yesterday morning, the day before yesterday
• last + thời gian (không có the): last night, last week, last month, last Sunday. Tối qua thường nói last night (yesterday evening cũng được, nhưng yesterday night nghe không tự nhiên).
• khoảng thời gian + ago (cách đây, tính từ bây giờ): ten minutes ago, two days ago, a long time ago
• in + năm / tháng: in 2020, in May · on + ngày: on Monday, on 2 September
• when + một giai đoạn đã qua: when I was a child, when we lived in Hanoi
• Hỏi thời điểm: When did you arrive? · What time did the meeting start?

Có những từ như yesterday, last…, …ago, in 2020 thì dùng quá khứ đơn, không dùng hiện tại hoàn thành — xem bài “Hiện tại hoàn thành vs quá khứ đơn”.

💡Tiếng Việt chỉ cần thêm “đã”, “hôm qua” là thành quá khứ, động từ không đổi. Tiếng Anh thì khác: có từ chỉ thời gian rồi, động từ vẫn phải đổi sang quá khứ — Yesterday I watched a film (không: Yesterday I watch a film).

• ✗I didn't watched the match.

  ✓I didn't watch the match.

  Sau didn't dùng nguyên mẫu.

• ✗Did you finished your homework?

  ✓Did you finish your homework?

  Sau did dùng nguyên mẫu.

• ✗She call me yesterday.

  ✓She called me yesterday.

  Có yesterday vẫn phải thêm -ed.

• ✗He studyed all night.

  ✓He studied all night.

  Phụ âm + y → ied.

• ✗When you arrived?

  ✓When did you arrive?

  Câu hỏi cần did + nguyên mẫu.

• ✗I visited Da Lat two years before.

  ✓I visited Da Lat two years ago.

  Tính lùi từ bây giờ dùng ago; before là trước một mốc khác.