Câu hỏi chủ ngữ và tân ngữ

Who và what có thể hỏi về chủ ngữ (ai / cái gì làm việc đó) hoặc về tân ngữ (ai / cái gì chịu tác động). Hai kiểu này được tạo theo hai cách khác nhau.

• Câu hỏi chủ ngữ: Who / What + động từ (như câu kể). Không dùng do / does / did.
• Câu hỏi tân ngữ: Who / What + do / does / did + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu — như câu hỏi thông thường.

Từ để hỏi đứng đúng chỗ của chủ ngữ, nên trật tự giữ nguyên như câu kể: chỉ cần thay chủ ngữ bằng who / what. Động từ vẫn chia theo thì — hiện tại đơn thêm -s, quá khứ dùng V2.

• Who lives in that big house on the corner?

  Ai sống trong căn nhà to ở góc đường vậy?

• What happened? Why is everyone shouting?

  Chuyện gì vậy? Sao mọi người la hét thế?

• Who taught you to swim?

  Ai dạy bạn bơi?

• Which bus goes to the airport?

  Xe buýt nào đi ra sân bay?

• How many people came to the party?

  Bao nhiêu người đã đến bữa tiệc?

• Cũng áp dụng với which / whose / how many + danh từ khi cả cụm đó làm chủ ngữ.
• Who / what làm chủ ngữ thường đi với động từ số ít, kể cả khi câu trả lời là nhiều người: Who wants more rice? (không nói Who want…?).
• Trợ động từ của thì vẫn giữ nguyên, chỉ không thêm do / does / did: Who is coming tonight? · Who can help me? · Who has seen my keys?

Khi từ để hỏi là tân ngữ, câu hỏi được tạo như mọi câu hỏi khác: từ để hỏi + trợ động từ + chủ ngữ + động từ. Ở các thì đơn, trợ động từ là do / does / did.

• Who did you meet at the party?

  Bạn gặp ai ở bữa tiệc?

• What did you buy at the market yesterday?

  Hôm qua bạn mua gì ở chợ?

• What does this word mean?

  Từ này nghĩa là gì?

• Who are you waiting for?

  Bạn đang đợi ai?

Nếu từ để hỏi là tân ngữ của giới từ, giới từ thường đứng cuối câu: Who are you talking to? What are you looking at? Kiểu To whom…? chỉ gặp trong văn viết trang trọng.

• Who told you? — My sister told me.

  Ai nói với bạn? — Chị mình nói. (hỏi người nói)

• Who did you tell? — I told my sister.

  Bạn đã nói với ai? — Mình nói với chị mình. (hỏi người nghe)

• What made you so angry?

  Điều gì làm bạn tức giận thế?

• What did you make for dinner?

  Bạn nấu gì cho bữa tối?

💡Tiếng Việt không đưa từ để hỏi lên đầu: “Ai gọi bạn?” nhưng “Bạn gọi ai?”. Mẹo: nếu “ai / cái gì” đứng đầu câu tiếng Việt (làm chủ ngữ) → Who / What + động từ, không có did. Nếu “ai / gì” đứng sau động từ → Who / What + did + chủ ngữ + động từ.

💡Đôi khi người bản xứ nói Who did break it? với did đọc nhấn mạnh — khi tranh cãi hay muốn biết cho bằng được. Đó là cách nhấn mạnh đặc biệt; câu hỏi chủ ngữ bình thường không có did.

• ✗Who did break the vase?

  ✓Who broke the vase?

  Hỏi chủ ngữ: không dùng did.

• ✗What did happen to your car?

  ✓What happened to your car?

  What làm chủ ngữ: không dùng did.

• ✗Who live next door to you?

  ✓Who lives next door to you?

  Who làm chủ ngữ → động từ số ít, thêm -s.

• ✗Who you are waiting for?

  ✓Who are you waiting for?

  Câu hỏi tân ngữ: trợ động từ đứng trước chủ ngữ.

• ✗Who you called last night?

  ✓Who did you call last night?

  Câu hỏi tân ngữ ở quá khứ đơn cần did.

• ✗What did make you so angry?

  ✓What made you so angry?

  What làm chủ ngữ: không dùng did.