Deelwoordzinnen

Een deelwoordzin is een verkorte bijzin: het onderwerp verdwijnt (meestal ook het voegwoord en het hulpwerkwoord), en het werkwoord wordt een deelwoord. De belangrijkste regel: het weggelaten onderwerp moet hetzelfde zijn als het onderwerp van de hoofdzin.

💡Na een deelwoordzin vooraan volgt een komma, zonder and / so / but tussen de twee delen: Picking up my bag, I ran… (niet: Picking up my bag, and I ran…).

1. Twee dingen tegelijk — de -ing-zin kan vooraan of achteraan staan

• She sat by the window reading a novel.

  Ze zat bij het raam een roman te lezen.

• Walking home, I bumped into an old classmate.

  Op weg naar huis liep ik een oude klasgenoot tegen het lijf.

2. Iets gebeurt tijdens een andere handeling

• He cut his finger chopping onions.

  Hij sneed in zijn vinger bij het uien snijden. (= while he was chopping)

• Don't text while driving.

  Niet appen tijdens het rijden.

3. De ene handeling is klaar vóór de volgende — Having + V3 (of After + -ing)

• Having locked the door, he realised his keys were still inside.

  Nadat hij de deur op slot had gedaan, besefte hij dat zijn sleutels nog binnen lagen.

• After finishing dinner, we went for a walk by the lake.

  Na het eten gingen we een wandeling maken langs het meer.

4. Een reden — in plaats van because / as / since

• Feeling sick, Nam stayed home from school.

  Omdat hij zich ziek voelde, bleef Nam thuis van school.

• Not having a car, we rely on buses to get around.

  Omdat we geen auto hebben, zijn we voor ons vervoer afhankelijk van de bus.

• Having grown up by the sea, Huy is a great swimmer.

  Omdat hij aan zee is opgegroeid, is Huy een uitstekende zwemmer.

5. Lijdende betekenis — V3 of Having been + V3

• Written in simple English, the book is perfect for learners.

  Het boek is in eenvoudig Engels geschreven en daarom perfect voor leerlingen.

• Shocked by the news, she couldn't say a word.

  Geschokt door het nieuws kon ze geen woord uitbrengen.

• Having been rejected twice, he almost gave up.

  Na twee keer afgewezen te zijn, gaf hij het bijna op.

Deelwoordzinnen aan het begin van een zin horen vooral bij geschreven taal en verhalen. In een gesprek gebruiken mensen meestal een hele bijzin: When I got home…, Because I felt sick…. De -ing-zin na de hoofdzin (sat there reading, cut his finger chopping onions) is ook in spreektaal heel natuurlijk.

Om de betekenis duidelijker te maken, kun je een voegwoord vóór het deelwoord laten staan:

• After / Before / Since / While / When + -ing: after finishing, before leaving, since moving here, while waiting, when using. After, before en since zijn ook voorzetsels, dus volgt er -ing (zie de les “Voorzetsel + -ing”).
• having + V3 kan na after (after having finished), maar is meestal overbodig omdat after de volgorde al laat zien.
• If / Unless / Once / When / Although / Until + V3 geeft een lijdende betekenis — heel gewoon op etiketten en in gebruiksaanwijzingen.
• Zet geen bedrijvende V2 / V3 direct na het voegwoord: after finished ✗, when arrived ✗ → after finishing, when we arrived / arriving.

• Turn off the lights before leaving the room.

  Doe het licht uit voordat je de kamer verlaat.

• Since moving to Da Nang, she has taken up surfing.

  Sinds ze naar Da Nang is verhuisd, is ze gaan surfen.

• Once opened, keep the jar in the fridge.

  Na opening in de koelkast bewaren. (= once it has been opened)

• Although injured, he finished the race.

  Hoewel hij geblesseerd was, maakte hij de race af.

Een deelwoord kan ook na een zelfstandig naamwoord staan, in plaats van who / which + werkwoord (zie de les “Betrekkelijke bijzinnen”): -ing is bedrijvend, V3 is lijdend.

• The woman sitting next to me kept talking on the phone.

  De vrouw die naast me zat, bleef maar telefoneren. (= who was sitting)

• Most of the phones sold here are second-hand.

  De meeste telefoons die hier verkocht worden, zijn tweedehands. (= which are sold)

• Anyone wanting a refund should keep the receipt.

  Wie zijn geld terug wil, moet de kassabon bewaren.

• The old bridge, built in 1902, is still in use.

  De oude brug, gebouwd in 1902, is nog steeds in gebruik.

De -ing-vorm is hier niet alleen voor handelingen die aan de gang zijn: a road connecting two villages (= which connects). Maar voor één afgeronde handeling in het verleden houd je de betrekkelijke bijzin: the man who stole my bag — “the man stealing my bag” zou betekenen dat hij hem op dat moment aan het pakken was.

Lezers nemen altijd aan dat het onderwerp van het deelwoord het onderwerp van de hoofdzin is. Zijn die twee verschillend, dan zegt de zin iets wat je niet bedoelde — soms iets grappigs. Dit heet een dangling participle (een “loshangend deelwoord”).

Uitzondering: sommige vaste uitdrukkingen werken als bijwoorden en hebben geen passend onderwerp nodig: generally speaking, strictly speaking, judging by / from, considering, given, assuming. Bijvoorbeeld: Judging by the clouds, it's going to rain.

💡Ook in het Nederlands is dit een bekende fout (“Fietsend door het park, scheen de zon”). Vraag jezelf na het schrijven van een deelwoordzin af: wie voert de handeling erin uit? Die persoon moet het onderwerp direct na de komma zijn.

• ✗After finished lunch, we went back to work.

  ✓After finishing lunch, we went back to work. / Having finished lunch, …

  Na after volgt -ing; of gebruik having + V3 zonder after.

• ✗Having took the wrong bus, we arrived late at the wedding.

  ✓Having taken the wrong bus, we arrived late at the wedding.

  Having + V3 (taken), niet de past simple.

• ✗Having bitten by a dog as a child, Hung is afraid of dogs.

  ✓Having been bitten by a dog as a child, Hung is afraid of dogs.

  Hung werd gebeten → de lijdende vorm heeft been nodig.

• ✗Opened the fridge, I found nothing to eat.

  ✓Opening the fridge, I found nothing to eat.

  Ik deed hem open → bedrijvend -ing; V3 is lijdend.

• ✗Picking up my bag, and I ran to the bus stop.

  ✓Picking up my bag, I ran to the bus stop.

  Geen and tussen de deelwoordzin en de hoofdzin.

• ✗When arrived at the station, we called a taxi.

  ✓When we arrived at the station, we called a taxi. / Arriving at the station, …

  Na when gebruik je een hele bijzin of -ing.