Phrasal verbs

Een phrasal verb = werkwoord + partikel: up, down, in, out, on, off, away, back, over… Soms kun je de betekenis uit de losse woorden raden; soms heeft de hele combinatie een compleet nieuwe betekenis.

• Please come in and sit down.

  Kom alsjeblieft binnen en ga zitten.

• My dad gave up smoking last year.

  Mijn vader is vorig jaar gestopt met roken.

• I just found out that Lan is moving to Japan.

  Ik kwam er net achter dat Lan naar Japan verhuist.

• We ran out of rice, so we had noodles.

  De rijst was op, dus we aten noedels.

Partikels hebben niet altijd een duidelijke betekenis, maar sommige betekenissen komen steeds terug — als je die kent, kun je nieuwe phrasal verbs makkelijker raden.

Sommige phrasal verbs hebben geen lijdend voorwerp: get up, wake up, grow up, break down, set off, take off (een vliegtuig), come back, go on.

• I usually get up at six.

  Ik sta meestal om zes uur op.

• Our car broke down on the highway.

  Onze auto kreeg pech op de snelweg.

• I grew up in a small village near Hue.

  Ik ben opgegroeid in een klein dorp bij Hue.

Sommige kun je op twee manieren gebruiken, met of zonder lijdend voorwerp:

• I woke up at 7. / Can you wake me up at 7?

  Ik werd om 7 uur wakker. / Kun je me om 7 uur wakker maken?

• Don't give up! / I've given up sugar.

  Geef niet op! / Ik ben gestopt met suiker.

Scheidbare phrasal verbs: een zelfstandig naamwoord als lijdend voorwerp kan vóór of na het partikel staan. Een voornaamwoord als lijdend voorwerp (it, them, me, him…) moet in het midden staan.

💡De gouden regel: bij scheidbare werkwoorden staat een voornaamwoord altijd in het midden — turn it off, pick me up, try them on (een beetje zoals bij het Nederlandse doe het uit, haal me op). In spreektaal krijgt het partikel meestal de klemtoon: turn it OFF, pick me UP — spreek de laatste klank dus duidelijk uit.

Onscheidbare: het lijdend voorwerp staat altijd na de hele combinatie, ook een voornaamwoord: look after, look for, get over, come across, run into, take after. Werkwoorden van drie woorden werken op dezelfde manier: run out of, look forward to, get on with, come up with, put up with.

• My grandma looks after me when my parents are at work.

  Mijn oma past op mij als mijn ouders aan het werk zijn.

• She takes after her mother.

  Ze lijkt op haar moeder.

• I ran into an old friend at the supermarket.

  Ik kwam in de supermarkt toevallig een oude vriend tegen.

• I'm looking forward to seeing you.

  Ik kijk ernaar uit je te zien. (to is een voorzetsel → seeing)

• We need to come up with a better idea.

  We moeten met een beter idee komen.

💡Kijk in een leerderswoordenboek: staat sth / sb in het midden (turn sth off), dan is het werkwoord scheidbaar; staat het aan het eind (look after sb), dan niet.

Phrasal verbs hoor je overal in spreektaal en informele teksten. Formele teksten (zakelijke e-mails, essays, verslagen) gebruiken vaak één enkel werkwoord met ongeveer dezelfde betekenis. Allebei zijn ze correct — kies op basis van de situatie.

• ✗Please turn off it.

  ✓Please turn it off.

  Een voornaamwoord staat tussen het werkwoord en het partikel.

• ✗My grandma looks me after.

  ✓My grandma looks after me.

  look after is onscheidbaar.

• ✗This shirt is too old. I'm going to throw away it.

  ✓This shirt is too old. I'm going to throw it away.

  Het voornaamwoord staat in het midden.

• ✗She found up the truth from her sister.

  ✓She found out the truth from her sister.

  Ontdekken = find out; een ander partikel verandert de betekenis.

• ✗I'm looking forward to see you.

  ✓I'm looking forward to seeing you.

  to is hier een voorzetsel → -ing.

• ✗My dad gave up to smoke.

  ✓My dad gave up smoking.

  give up + -ing.