“So … that” / “such … that”

So … that en such … that betekenen “zo … dat”: het eerste deel geeft een heel hoge mate aan en de that-zin geeft het gevolg. Het verschil: so hoort bij een bijvoeglijk naamwoord / bijwoord, such bij een zelfstandig naamwoord.

In gesproken taal wordt that vaak weggelaten: I was so tired I fell asleep on the bus.

Kijk wat er direct na het gat komt. Alleen een bijvoeglijk naamwoord / bijwoord → so. Een zelfstandig naamwoord (ook met een bijvoeglijk naamwoord ervoor) → such. Bij een telbaar zelfstandig naamwoord in het enkelvoud houd je a / an na such.

• The test was so easy that everyone passed.

  De toets was zo makkelijk dat iedereen slaagde.

• It was such an easy test that everyone passed.

  Het was zo'n makkelijke toets dat iedereen slaagde. (er volgt een zelfstandig naamwoord (test) → such an)

• The kids were so noisy that the neighbours complained.

  De kinderen waren zo luidruchtig dat de buren klaagden.

• They were such noisy kids that the neighbours complained.

  Het waren zulke luidruchtige kinderen dat de buren klaagden. (meervoud → geen a)

• She speaks such good English that people think she grew up in London.

  Ze spreekt zo goed Engels dat mensen denken dat ze in Londen is opgegroeid. (English is ontelbaar → geen a)

Na een gewoon werkwoord gebruik je so + bijwoord: He drove so carefully that… (niet: so careful).

💡De keuze tussen so en such hangt alleen af van wat erna komt. Vraag jezelf: “Staat er een zelfstandig naamwoord na het gat?” Ja → such (a); nee → so. Handig: het Nederlandse “zo'n” is in het Engels such a, niet so a. Het patroon so + bijvoeglijk naamwoord + a + zelfstandig naamwoord (so good a film) bestaat ook, maar is heel formeel en zeldzaam.

Voor een woord van hoeveelheid gebruik je so, niet such: so many / so few + meervoud, so much / so little + ontelbaar zelfstandig naamwoord. Such a lot of werkt bij allebei.

• There were so many motorbikes that the traffic didn't move for an hour.

  Er waren zoveel brommers dat het verkeer een uur lang stilstond.

• I've got so much homework that I can't go out tonight.

  Ik heb zoveel huiswerk dat ik vanavond niet uit kan.

• So few students signed up that the class was cancelled.

  Er schreven zich zo weinig leerlingen in dat de les werd geschrapt.

• We had so little time that we skipped breakfast.

  We hadden zo weinig tijd dat we het ontbijt oversloegen.

• There was such a lot of noise that I couldn't hear the teacher.

  Er was zoveel lawaai dat ik de leraar niet kon horen.

Very geeft alleen een mate aan; er kan geen that-zin op volgen. So … that geeft een gevolg. Too … to betekent “meer dan mogelijk of aanvaardbaar is” — zie de les “Too … to” / “enough to”. Zonder that voegen so / such gewoon emotie toe, sterker dan very.

• The coffee was so strong that I couldn't sleep.

  De koffie was zo sterk dat ik niet kon slapen.

• The coffee was too strong for me to drink.

  De koffie was te sterk om te drinken.

• Thanks for the flowers — you're so kind!

  Bedankt voor de bloemen — wat ben je toch lief!

💡Gebruik geen very … that of too … that: I was so hungry that I ate two bowls (niet: very hungry that / too hungry that).

• ✗It was so a good film that I watched it twice.

  ✓It was such a good film that I watched it twice.

  Er staat een zelfstandig naamwoord → such a.

• ✗The room was such cold that we wore our coats.

  ✓The room was so cold that we wore our coats.

  Alleen een bijvoeglijk naamwoord → so.

• ✗It was such nice day that we had a picnic.

  ✓It was such a nice day that we had a picnic.

  Een enkelvoudig zelfstandig naamwoord heeft a nodig.

• ✗The music was very loud that we couldn't talk.

  ✓The music was so loud that we couldn't talk.

  Na very kan geen that-zin komen.

• ✗There were so much people that we left.

  ✓There were so many people that we left.

  People is meervoud → many.

• ✗She spoke so quiet that nobody heard her.

  ✓She spoke so quietly that nobody heard her.

  Het beschrijft een werkwoord → bijwoord.