Gelecekle ilgili zaman cümlecikleri

Gelecekteki iki şeyden söz ederken cümle genellikle iki kısımdan oluşur: bir ana cümle (will, be going to, emir kipi… ile) ve when, as soon as, until, before, after… ile başlayan bir zaman cümleciği. Temel kural: anlam gelecek olsa bile zaman cümleciğinde şimdiki bir zaman kullanılır.

İki kısım yer değiştirebilir. Zaman cümleciği önce gelirse virgül kullan; sonra gelirse genellikle virgül gerekmez.

• When I get home, I'll call you.

  Eve varınca seni ararım. (önce zaman cümleciği — virgül)

• I'll call you when I get home.

  Seni eve varınca ararım. (zaman cümleciği sonra — virgül yok)

💡Türkçede “eve varınca / vardığımda” deriz; bu kısımda gelecek zaman eki yoktur — İngilizcede de öyle: when I get home (when I will get home değil). Gelecek biçimi yalnızca ana cümleye gelir; when / as soon as / until… ile başlayan kısım Simple Present'ta kalır.

not … until, ana cümledeki eylemin ancak öbür eylemden sonra olacağı anlamına gelir — daha önce değil.

• I won't buy a new phone until this one stops working.

  Bu telefon bozulana kadar yeni bir telefon almayacağım.

• Don't open the oven until the cake is ready.

  Kek pişene kadar fırını açma.

when, after, as soon as, until… sözcüklerinden sonra ilk eylemin, ikincisi başlamadan tamamen bitmiş olacağını göstermek için Present Perfect (have/has + V3) kullanabilirsin. O anda sürmekte olan bir şey için Present Continuous kullan. Yeter ki will kullanma.

• I'll lend you this book when I've finished it.

  Bu kitabı bitirince sana ödünç veririm. (önce bitiririm, sonra ödünç veririm)

• When I see Minh, I'll give him your message.

  Minh'i görünce mesajını ona iletirim. (ikisi aşağı yukarı aynı anda olur)

• You can watch TV after you've done your homework.

  Ödevini bitirdikten sonra televizyon izleyebilirsin.

• I'll read a book while I'm waiting for you.

  Seni beklerken kitap okurum. (Present Continuous)

after ve as soon as ile Simple Present ve Present Perfect genellikle aynı anlama gelir: after I finish = after I've finished. when ile ise yukarıdaki örneklerde olduğu gibi iki biçim farklı anlamlar taşıyabilir.

İkisinde de gelecek için şimdiki zaman kullanılır ama anlam farklıdır: when = olacağından eminsin, yalnızca zaman meselesi; if = olabilir de olmayabilir de. “Koşul cümleleri” dersine de bak.

• I'll call you when I get to the hotel.

  Otele varınca seni ararım. (varacağımdan eminim)

• I'll call you if I get lost.

  Kaybolursam seni ararım. (kaybolabilirim de kaybolmayabilirim de)

• When the shop opens, I'll buy some bread.

  Dükkân açılınca biraz ekmek alırım. (kesinlikle açılacak)

• If the shop is still open, I'll buy some bread.

  Dükkân hâlâ açıksa biraz ekmek alırım. (açık olduğundan emin değilim)

💡when ile if arasında seçim yapmak için kendine sor: bunun olacağından emin miyim? “I'll let you know when I get the results” (sonuçlar kesinlikle gelecek). “Call me if there's a problem” (sorun olmayabilir).

Yukarıdaki kural yalnızca zaman cümlecikleri içindir. when bir soruyu başlatıyorsa ya da when'li kısım bir fiilin nesnesiyse (know, ask, tell me, wonder… sonrasında) ve “ne zaman, saat kaçta” anlamına geliyorsa, will'i normal şekilde kullan.

• When will you be back?

  Ne zaman döneceksin? (soru — will)

• I don't know when she'll arrive.

  Ne zaman geleceğini bilmiyorum. (know'un nesnesi — will)

• Tell me when you arrive.

  Gelince bana haber ver. (zaman cümleciği — şimdiki zaman)

• Tell me when you'll arrive.

  Ne zaman geleceğini bana söyle. (saati soruyor — will)

• ✗I'll call you when I will arrive.

  ✓I'll call you when I arrive.

  Zaman cümleciğinde will değil, şimdiki zaman kullan.

• ✗As soon as she will finish, we'll leave.

  ✓As soon as she finishes, we'll leave.

  as soon as'ten sonra Simple Present kullan.

• ✗We won't start until he will come.

  ✓We won't start until he comes.

  until'den sonra Simple Present kullan.

• ✗When he get home, I'll tell him.

  ✓When he gets home, I'll tell him.

  Bu yine Simple Present olduğu için he/she/it -s alır.

• ✗After I'll finish work, I'm going to the gym.

  ✓After I finish work, I'm going to the gym.

  Ana cümle ne olursa olsun, after'lı kısım şimdiki zamanda kalır.

• ✗I'll lend you the book when I will have read it.

  ✓I'll lend you the book when I've read it.

  “Bitmiş” olduğunu göstermek için will have değil, Present Perfect kullan.