-ed ve -ing ile biten sıfatlar

Duygu bildiren birçok sıfat, aynı fiilden türeyen çiftler halinde gelir (bore, interest, tire, excite…). -ed hali birinin nasıl hissettiğini söyler; -ing hali ise o duyguya yol açan kişiyi, şeyi ya da durumu anlatır.

• The film was boring, so I was bored.

  Film sıkıcıydı, o yüzden sıkıldım. (duyguya film yol açıyor → boring; hisseden benim → bored)

• Lan is interested in the course because it's really interesting.

  Lan kursla ilgileniyor çünkü kurs gerçekten ilginç.

• After a tiring day at work, I'm too tired to cook.

  İşte yorucu bir günün ardından yemek yapamayacak kadar yorgunum.

💡Türkçede de “sıkıldım” ile “sıkıcıyım” aynı şey değil; İngilizcede bu ayrım -ed ve -ing ile yapılır: duyguyu yaşayan kişi → bored, duyguya yol açan şey → boring. Seçmeden önce kendine sor: özne bu duyguyu hissediyor mu, yoksa ona yol mu açıyor?

-ing ile biten bir sıfat bir kişiyi de anlatabilir, ama anlam tamamen değişir: I'm bored = sıkıldım; I'm boring = sıkıcı biriyim, başkalarını sıkarım. Aynı şekilde She's interested = ilgileniyor, daha fazlasını öğrenmek istiyor; She's interesting = ilginç biri.

• Minh talks about his car all the time. He's so boring.

  Minh sürekli arabasından bahsediyor. Çok sıkıcı biri.

• Our new teacher is really interesting — we never get bored in her class.

  Yeni öğretmenimiz gerçekten ilginç biri — derslerinde hiç sıkılmıyoruz.

• I was confused because his explanation was so confusing.

  Kafam karıştı çünkü açıklaması çok kafa karıştırıcıydı.

• Stop clicking your pen — it's really annoying!

  Kalemine tıklayıp durma — gerçekten sinir bozucu!

Çok sık karşılaşacağın bazı kalıplar:

• be, feel, get, look, seem'den sonra -ed sıfatları: I feel relaxed, she got bored, you look worried.
• -ed sıfatları çoğu zaman sabit bir edatla kullanılır: interested in, bored with (konuşmada bored of da denir), excited about, worried about, surprised at / by, disappointed with / by, tired of (= bıkmış), frightened / scared of. “Sıfat + edat” dersine de bak.
• -ing sıfatları genellikle bir şeyi ya da olayı anlatmak için ismin önüne gelir: a boring meeting, an exciting match, surprising news.
• find + bir şey + -ing sıfatı o şey hakkındaki fikrini bildirir: I find this app confusing.

• I'm really excited about the trip to Da Lat.

  Da Lat gezisi için çok heyecanlıyım.

• My parents get worried when I come home late.

  Eve geç geldiğimde ailem endişeleniyor.

• Hoa is tired of eating instant noodles every day.

  Hoa her gün hazır erişte yemekten bıktı. (tired of = bıkmış; “dinlenmeye ihtiyacı olan” değil)

• We watched an exciting match last night.

  Dün akşam heyecanlı bir maç izledik.

• Do you find English grammar confusing?

  İngilizce dilbilgisini kafa karıştırıcı buluyor musun?

Bu sıfatlardaki -ed eki, geçmiş zaman ekiyle aynı şekilde okunur: t ve d'den sonra /ɪd/ (interested, excited, disappointed); k, s, ʃ gibi sert (ötümsüz) seslerden sonra /t/ (shocked, relaxed, embarrassed); diğer bütün seslerden sonra /d/ (bored, tired, surprised, annoyed, confused, worried, frightened).

💡Birçok öğrenci sondaki ünsüzleri yutar; o zaman bored, bore gibi, relaxed de relax gibi duyulur — ve dinleyen kişi sıfat yerine fiil duyar. Sondaki /d/ ya da /t/ sesini net söyle (ve sondaki /d/'yi /t/'ye çevirme: bored, “bort” değil).

• ✗I'm boring. Let's go out.

  ✓I'm bored. Let's go out.

  Kendi duygun → -ed. I'm boring = başkalarını sıkıyorsun demektir.

• ✗The match was very excited.

  ✓The match was very exciting.

  Duyguya maç yol açıyor → -ing.

• ✗I'm interesting in music.

  ✓I'm interested in music.

  Duyguyu hisseden sensin → interested in.

• ✗This map is so confused.

  ✓This map is so confusing.

  Harita insanların kafasını karıştırıyor → -ing.

• ✗I was very embarrassing when I fell over.

  ✓I was very embarrassed when I fell over.

  Kendi duygun → -ed.

• ✗I'm very tiring today.

  ✓I'm very tired today.

  Hisseden sensin → tired; tiring seni yoran etkinliktir.