Ders 72 · Aşama 6: Fiil kalıpları
“Make / let” birine yaptırmak
Orta“Make / let” someone do
Kalıp ve kullanım
make/let + kişi + fiil — birine bir şey yaptırmak ya da izin vermek
1.Yapı
make / let + nesne + yalın fiil (to yok). make = zorlamak ya da sebep olmak; let = izin vermek. Geçmiş zaman: make → made, let → let (değişmez).
| make | let | |
|---|---|---|
| Olumlu | My boss makes us work late. | My boss lets us work from home. |
| Olumsuz | She didn't make me pay. | They don't let me stay out late. |
| Soru | Did they make you wait? | Will you let me try? |
| Geçmiş | made me laugh | let me go (let – let – let) |
make ve let, to almayan iki yaygın istisnadır. Anlamı benzer fiiller — allow, force, ask — to ister: allow me to go. make ve let'i bir çift olarak aklında tut.
2.Ne zaman kullanılır
1. make = birini bir şey yapmaya zorlamak — yetkisi olan biri, istemese bile birine bir şey yaptırır
Our teacher made us rewrite the whole essay.
Öğretmen bütün kompozisyonu bize baştan yazdırdı.
My mum makes me do my homework before dinner.
Annem akşam yemeğinden önce bana ödevimi yaptırır.
2. make = sebep olmak — bir şey bir tepkiye yol açar; kimse kimseyi zorlamıyor. make + nesne + sıfat da yaygındır: The heat makes me tired.
Onions always make me cry.
Soğan beni hep ağlatır.
What made you decide to learn Korean?
Korece öğrenmeye karar vermene ne sebep oldu?
This song makes me feel at home.
Bu şarkı bana kendimi evimde gibi hissettiriyor.
3. let = birinin ya da bir şeyin bir şey yapmasına izin vermek — buna engel olmazsın
My parents let me choose my own major.
Ailem bölümümü kendim seçmeme izin verdi.
The landlord lets us keep a cat.
Ev sahibi kedi beslememize izin veriyor.
Don't let the rice burn!
Pirincin yanmasına izin verme!
4. Let me… / Let's… — izin istemek, yardım teklif etmek, öneride bulunmak (Let's = let us — “Emir cümleleri: Let's / Don't” dersine bak)
Let me know when you get home.
Eve varınca bana haber ver.
Let me carry that for you.
Dur, onu senin için ben taşıyayım.
Let's take a short break.
Kısa bir mola verelim.
3.allow, force, have, get ile karşılaştırma
Aynı anlamdaki birçok fiil to ister. Yalnızca make, let ve have to olmadan yalın fiil alır; help ile ikisi de olur.
| to yok | to var | Anlamı |
|---|---|---|
| let sb do | allow / permit sb to do | izin |
| make sb do | force / require sb to do | zorunluluk (force: gerçek bir baskı) |
| have sb do | get sb to do | birine bir işi yaptırmak (have: bir görev verir gibi, Amerikan İngilizcesinde yaygın; get: ikna ederek) |
| help sb do | help sb to do | yardım etmek — ikisi de doğru |
The guard let us take photos. = The guard allowed us to take photos.
Güvenlik görevlisi fotoğraf çekmemize izin verdi.
The storm forced us to cancel our trip.
Fırtına yüzünden gezimizi iptal etmek zorunda kaldık.
I'll have my assistant send you the details.
Ayrıntıları size asistanıma göndertirim.
I finally got my son to eat his vegetables.
Sonunda oğluma sebzelerini yedirmeyi başardım.
Birine para verip bir hizmet yaptırdığında (saç kestirmek, araba tamiri), have / get + nesne + V3 kullan: I had my hair cut. “Have something done” dersine bak.
4.Edilgen: be made to — “be let” yok
Edilgen yapıda make to ister: be made to do. let edilgen yapıda neredeyse hiç kullanılmaz — onun yerine be allowed to kullan.
The players were made to run extra laps after losing.
Maçı kaybettikten sonra oyunculara fazladan tur koşturuldu.
Students aren't allowed to use phones during the exam.
Sınav sırasında öğrencilerin telefon kullanmasına izin verilmiyor. (aren't let use değil)
Çifti aklında tut: etken made me go – edilgen was made to go. to etken cümlede kaybolur, edilgende geri gelir.
5.Sık yapılan hatalar
She made me to apologise.She made me apologise.
make + nesne + yalın fiil, to yok.
My parents let me to go to the concert.My parents let me go to the concert.
let + nesne + yalın fiil, to yok.
My boss letted us leave early.My boss let us leave early.
let – let – let; -ed yok.
We were made wait outside.We were made to wait outside.
Edilgen: be made to + fiil.
This film makes me crying.This film makes me cry.
make + nesneden sonra -ing değil, yalın fiil gelir.
Mum doesn't allow me go out at night.Mum doesn't allow me to go out at night.
allow to ister (let'in aksine).
Örnekler
- My mum never lets me stay out after 10 p.m.
- Please don't let the children play near the river.
- Our teacher makes us write a story every Monday. I hate it!
- My parents let me choose my own university.
