ประโยคเน้นส่วน (cleft)

ประโยคเน้นส่วน (cleft sentence) แบ่งประโยคปกติออกเป็นสองส่วนเพื่อส่องสปอตไลต์ไปที่ข้อมูลส่วนใดส่วนหนึ่ง — มักเป็นข้อมูลใหม่ หรือเป็นการแก้ไขสิ่งที่ผู้ฟังเข้าใจ มีสองแบบหลัก: It + be + X + that / who… และ What… + be + X จากประโยค Minh fixed the printer yesterday เราเน้นแต่ละส่วนได้ดังนี้:

💡เวลาพูดประโยคเน้นส่วน ให้ลงเสียงหนักที่ส่วนที่เน้น: It was MINH who fixed it. โครงประโยคกับการลงเสียงหนักทำงานไปด้วยกัน

It is / It was + ส่วนที่เน้น + that / who + ส่วนที่เหลือ ส่วนที่เน้นอาจเป็นคน สิ่งของ เวลา สถานที่ เหตุผล หรือวลีบุพบทก็ได้

• คน: ใช้ who หรือ that — It was my aunt who / that taught me อย่าใช้ which กับคน
• สิ่งของ เวลา สถานที่ เหตุผล: คำมาตรฐานคือ that — It was in Hue that…, It was because of the rain that… อย่าใช้ where / when / why หลังวลีเหล่านี้
• It ใช้กริยาเอกพจน์เสมอ — It was my parents who… (ไม่ใช่: It were) แต่กริยาหลัง who / that ผันตาม X: It's the students who choose…
• ปัจจุบัน → It is / It's อดีต → It was ปฏิเสธและคำถาม: It wasn't me who…, Was it you who…?, Who was it that called?
• กับ not until: It was not until midnight that the guests left = แขกอยู่จนถึงเที่ยงคืน แล้วถึงค่อยกลับ
• สรรพนาม: It was me who… เป็นรูปปกติ ส่วน It was I who… ทางการมาก

• It was my grandfather who taught me to ride a motorbike.

  คุณตาเป็นคนสอนฉันขี่มอเตอร์ไซค์

• It's the noise that keeps me awake, not the heat.

  สิ่งที่ทำให้ฉันนอนไม่หลับคือเสียงดัง ไม่ใช่ความร้อน

• It was in Hoi An that my parents first met.

  พ่อกับแม่ของฉันพบกันครั้งแรกที่ฮอยอันนี่แหละ

• It wasn't until I moved out that I learned to cook.

  จนกระทั่งย้ายออกมาอยู่เอง ฉันถึงได้หัดทำอาหาร

• Was it you who left the window open?

  คุณใช่ไหมที่เปิดหน้าต่างทิ้งไว้

What + อนุประโยค แปลว่า “สิ่งที่…” ทั้งส่วน What… เป็นประธานเอกพจน์ จึงใช้ is / was และข้อมูลสำคัญจะอยู่ท้ายประโยค แบบนี้พบบ่อยมากในภาษาพูด — ช่วยเตรียมผู้ฟังก่อนถึงประเด็นหลัก

หลัง What … do / did + is / was ผู้พูดมักใช้กริยารูปเดิมไม่มี to (What I did was call…) ถ้าเติม to ก็ถูกและฟังทางการขึ้นเล็กน้อย อย่าใส่ประธานซ้ำ: ไม่ใช่ “What I did was I called…”

• What I love about Hue is the slow pace of life.

  สิ่งที่ฉันชอบเกี่ยวกับเว้คือวิถีชีวิตที่เนิบช้า

• What we need is more time, not more money.

  สิ่งที่เราต้องการคือเวลาที่มากขึ้น ไม่ใช่เงินที่มากขึ้น

• What she did was call the airline directly.

  สิ่งที่เธอทำคือโทรหาสายการบินโดยตรง

• What happened was the taxi never showed up.

  เรื่องมันเป็นอย่างนี้ แท็กซี่ไม่มาเลย (วิธีเริ่มเล่าเรื่องที่พบบ่อยในภาษาพูด)

ยังมีโครงประโยคอื่นอีกสองสามแบบที่ทำหน้าที่เดียวกัน:

• All + อนุประโยค แปลว่า “สิ่งเดียวที่…” และใช้กริยาเอกพจน์: All I want is… หลัง All you have to do is… มักใช้กริยารูปเดิมไม่มี to
• The thing (that)… / The only thing… / The reason (why)… / The person who… + is / was + ส่วนที่เน้น
• โครงแบบกลับด้าน X + is + what / where / why…: That's what I mean. This is where I grew up. ตรงนี้ใช้ where / when / why ได้ตามปกติ

• All I want is a quiet weekend at home.

  ทั้งหมดที่ฉันต้องการคือวันหยุดสุดสัปดาห์เงียบ ๆ ที่บ้าน

• All you have to do is press this button.

  คุณแค่กดปุ่มนี้ก็พอ

• The reason I called is that I need your help.

  ที่ฉันโทรมาก็เพราะฉันต้องการความช่วยเหลือจากคุณ (ในภาษาพูดจะได้ยิน is because ด้วย แต่งานเขียนทางการนิยม is that)

• That's what I was trying to say!

  นั่นแหละคือสิ่งที่ฉันพยายามจะพูด!

• This is where I grew up.

  ที่นี่คือที่ที่ฉันเติบโตมา

💡วิธีขึ้นต้นประโยคที่คุ้นหูหลายแบบในภาษาพูดก็คือประโยคเน้นส่วนนั่นเอง: What I mean is…, The thing is…, What I'd like to know is… — ดูบทเรียน “โครงประโยคภาษาพูด”

• ✗What I need it is a cup of coffee.

  ✓What I need is a cup of coffee.

  What I need เป็นประธานอยู่แล้ว it จึงเป็นประธานที่เกินมา

• ✗It was my parents which paid for the trip.

  ✓It was my parents who paid for the trip.

  คน → who / that

• ✗It was in Da Nang where I learned to surf.

  ✓It was in Da Nang that I learned to surf.

  หลังวลีบอกสถานที่ในประโยคเน้นส่วน ใช้ that

• ✗It was because I was ill why I missed the exam.

  ✓It was because I was ill that I missed the exam.

  เหตุผลก็ใช้ that เช่นกัน

• ✗It is the students who chooses the topic each week.

  ✓It is the students who choose the topic each week.

  กริยาหลัง who ผันตาม the students (พหูพจน์)

• ✗What I did was I called the police.

  ✓What I did was call the police.

  หลัง What … did was ใช้กริยารูปเดิม (มีหรือไม่มี to ก็ได้) — ไม่ต้องมีประธานตัวที่สอง